مثل هم هستند ، شما كه مدّعى فرق هستيد لطفا بگوييد بدانيم : ما الفرق بينهما ؟ اگر توانست وجوه فرق قابل‌قبولى ارائه كند ما به سراغ مطلب ديگرى مىرويم اگر عاجز ماند همين كافى است كه او را مغلوب و منكوب سازد و مجادل را به هدفش نايل سازد و او را وادار به اقرار و اعتراف كند . البتّه از نظر دقّت عقلى و تحقيقات علمى ، « عدم الوجدان لا يدل على عدم الوجود » يعنى نيافتن فرق ميان آن دو از سوى خصم ، دليل بر نبودن فرق در واقع نيست بلكه بالاتر ، بر فرض كه در واقع فرقى نباشد دليل آن نيست كه هر حكمى كه موضوعى داشت همان حكم را موضوع ديگر نيز داشته باشد . زيرا امكان دارد در فلان موضوع تعبدا اين حكم صادر شده و . . . ولى به‌حسب مقام مجادله كه هدف تسليم خصم و الزام او به قبول است ، نياوردن فرق اين هدف را تأمين مىكند و به قول مرحوم خواجه طوسى : « و اين مقابله در جدل عدل باشد هرچند به‌حسب تحقيق عجز از ايراد فرق ، بل عدم فرق مقتضى الحاق چيزى به شبيه نبود » . « 1 » * * *

--> ( 1 ) . اساس الاقتباس ، ص 466 .